KDV Hesaplama

KDV, malın ya da hizmetin vergiden bağımsız (matrah) tutarına oran uygulanarak bulunur. KDV hariç bir tutarınız varsa: KDV = tutar × oran, dahil tutar = tutar + KDV. Örneğin 1.000 ₺ + %20 için KDV 200 ₺, dahil tutar 1.200 ₺'dir. Elinizde KDV dahil bir tutar varsa ters yönde çalışırsınız: matrah = dahil tutar ÷ (1 + oran), KDV = dahil tutar − matrah. 1.200 ₺ dahil ve %20 için matrah 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 ₺, KDV 200 ₺ olur. Bu araç iki yönü de yapar; yalnız yönü ve oranı seçmeniz yeterlidir. 2026'da genel oran %20, indirimli oran %10, en düşük oran %1'dir.

En sık yapılan hata, KDV dahil fiyatı doğrudan oranla çarpmaktır — bu KDV'yi olduğundan fazla gösterir. Doğru yöntem "iç yüzde"dir: dahil tutarı (1 + oran) ile bölüp matrahı bulur, farkı KDV olarak alırsınız. Örnek: 1.200 ₺ KDV dahil bir fatura ve %20 oran için yanlış hesap 1.200 × %20 = 240 ₺ verir; doğru hesap ise 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 ₺ matrah, 1.200 − 1.000 = 200 ₺ KDV'dir. Kısayol olarak dahil tutarı oran/(100+oran) ile de çarpabilirsiniz: %20 için 1.200 × 20/120 = 200 ₺. Bu ayrım özellikle gider KDV'nizi indirim konusu yaparken önemlidir; yanlış hesap indirilecek KDV'nizi şişirir.

Türkiye'de üç KDV oranı vardır ve 10 Temmuz 2023'ten beri geçerli tutarlarıyla 2026'da da uygulanır: genel oran %20, indirimli oran %10 ve en düşük oran %1. Genel orana (%20) elektronik, giyim, mobilya, akaryakıt ve hizmetlerin çoğu girer. İndirimli oran (%10) bazı gıda ürünleri, ilaç, tekstil ve yeme-içme hizmetlerinde uygulanır. En düşük oran (%1) temel gıda maddeleri (ekmek, un, süt gibi), gazete-dergi ve cenaze hizmetleri gibi kalemlerdedir. Bir malın hangi listeye girdiği KDV Kanunu'na ekli I ve II sayılı listelerle belirlenir ve zamanla değişebilir. Oranı belirsizse faturaya, ürün grubuna ya da mali müşavirinize bakın; bu araç oranı sizin seçtiğiniz değere göre hesaplar.

Perakende satışta tüketiciye gösterilen etiket ve fiyat, kural olarak KDV dahil olmak zorundadır; markette, mağazada ya da restoranda gördüğünüz fiyat ödeyeceğiniz son tutardır. Buna karşılık toptan, kurumsal ve B2B tekliflerde fiyatlar çoğunlukla KDV hariç verilir ve faturada KDV ayrı satır olarak eklenir; bu yüzden "birim fiyat" düşük görünse de faturaya KDV bindiğinde tutar yükselir. Emin olmak için faturada ya da teklifte "KDV hariç", "+ KDV", "KDV dahil" ibaresine bakın; ibare yoksa satıcıya sorun. Proforma ve sözleşmelerde bu ayrımı netleştirmek önemlidir, çünkü %20'lik bir fark bütçenizi ciddi etkiler. Şüphedeyseniz bu araçla her iki senaryoyu da hesaplayıp karşılaştırın.

Bazı hizmet ve teslimlerde, hesaplanan KDV'nin tamamını satıcı değil, alıcı da beyan eder; buna KDV tevkifatı (kısmi KDV kesintisi) denir. Örneğin yapım işleri, temizlik, danışmanlık gibi belirli hizmetlerde faturadaki KDV'nin bir kısmı (örneğin 5/10, 7/10, 9/10 gibi oranlarla) alıcı tarafından "sorumlu sıfatıyla" doğrudan vergi dairesine ödenir; satıcıya yalnız kalan kısım ödenir. Bu, KDV oranını değiştirmez — önce normal oranla KDV hesaplanır, sonra bu KDV tevkifat oranına göre satıcı ve alıcı arasında bölüşülür. Tevkifat kapsamı ve oranları Gelir İdaresi tebliğleriyle belirlenir ve işin türüne bağlıdır. Bu araç standart (tevkifatsız) KDV'yi hesaplar; tevkifatlı bir faturada net ödemeniz farklı olur, mali müşavirinize danışın.

KDV mükellefiyseniz (şirket, esnaf, serbest meslek), mal/hizmet alırken ödediğiniz KDV'yi "indirilecek KDV" olarak, satarken tahsil ettiğiniz "hesaplanan KDV"den düşersiniz; aradaki farkı vergi dairesine ödersiniz. Yani işletmeler için KDV bir maliyet değil, geçişli bir kalemdir — asıl yükü nihai tüketici taşır. Bu yüzden maliyet ve kâr hesaplarınızı KDV hariç tutarlarla yapmanız gerekir; KDV dahil tutarla kâr hesaplamak yanıltıcıdır. Nihai tüketiciyseniz (mükellef değilseniz) ödediğiniz KDV'yi indiremez ya da geri alamazsınız; o tutar sizin için gerçek maliyettir. İşletme kârınızı doğru görmek için önce bu araçla KDV'yi ayırın, sonra <a href="/kar-hesaplama/">kâr hesaplama</a> aracını KDV hariç tutarlarla kullanın.