Ders Ortalaması Hesaplama
Bir dersin yazılı, performans ve proje puanlarını girin; dönem puanınızı hesaplayın. İki dönemi girerseniz yıl sonu puanınızı ve takdir/teşekkür durumunuzu da görürsünüz.
Bir dersin dönem puanı, o dönemdeki tüm yazılı, performans ve proje puanlarının aritmetik ortalamasıdır: iki yazılıdan 75 ve 85, iki performanstan 90 ve 80, projeden 70 alan öğrencinin 1. dönem puanı (75+85+90+80+70) ÷ 5 = 80,00'dır. Formüller şunlardır: Dönem puanı = (yazılı + performans + proje puanları) ÷ adet ve Yıl sonu puanı = (1. dönem + 2. dönem) ÷ 2. Aynı öğrenci 2. dönemde 80, 70, 85 ve 95 alırsa dönem puanı (80+70+85+95) ÷ 4 = 82,50; yıl sonu puanı (80,00 + 82,50) ÷ 2 = 81,25 olur ve beşlik sistemde İyi (4) karşılığına düşer. Belge eşikleri tüm derslerin yıl sonu puan ortalamasına bakar: 85 ve üzeri Takdir, 70–84,99 arası Teşekkür (davranış puanı ve başarısız ders şartı ayrıca aranır). Hedefe göre ters hesap Gereken 2. dönem = (hedef yıl sonu × 2) − 1. dönem puanı formülüyle yapılır: 1. dönemi 60 olan öğrenci teşekkür (70) için 2. dönemde 80 tutturmalıdır. Bu hesaplar bilgilendirme amaçlıdır; geçme ve belge şartlarını MEB yönetmeliği ile okulunuzdan teyit edin.
Takdir ≥ 85 · Teşekkür ≥ 70
Ders ortalaması nasıl hesaplanır?
Bir dersin dönem puanı, o dönemdeki tüm sınav (yazılı), performans ve varsa proje puanlarının aritmetik ortalamasıdır. Yıl sonu puanı ise iki dönem puanının ortalamasıdır. Ortalamalar hesaplanırken puanlar 0-100 aralığındadır ve virgülden sonra iki basamağa yuvarlanır.
Dönem puanı = (yazılı + performans + proje puanları) ÷ adet
Yıl sonu puanı = (1. dönem + 2. dönem) ÷ 2
Takdir ve teşekkür
Tüm derslerin yıl sonu puan ortalaması 85 ve üzeri olan öğrenci Takdir Belgesi, 70-84,99 arası olan Teşekkür Belgesi alır (davranış puanı ve başarısız ders şartı da aranır). Bu araç tek dersin ortalamasını verir; belge için tüm derslerin ortalamasını değerlendirin.
Puanın beşlik (5-4-3-2-1) not karşılığı: karnede hangi nota denk gelir?
Dönem ya da yıl sonu puanınızı hesapladıktan sonra en çok merak edilen ikinci soru, o puanın karnedeki nota kaç geldiğidir. MEB 100'lük puanı beşlik sisteme sabit eşiklerle çevirir; ancak eşikler kademeye göre değişir. Ortaokulda (5-8. sınıf) aralıklar şöyledir: 85-100 Pekiyi (5), 70-84 İyi (4), 55-69 Orta (3), 45-54 Geçer (2), 0-44 Geçmez (1). Lisede (ortaöğretim) alt basamaklar farklıdır: 85-100 Pekiyi (5), 70-84 İyi (4), 60-69 Orta (3), 50-59 Geçer (2), 0-49 Başarısız (1). İki sistemde de üst iki basamak (Pekiyi ve İyi) aynı; fark Orta ve Geçer sınırlarındadır. Eşikler kapsayıcıdır; yani tam 85 puan doğrudan Pekiyi, tam 70 puan İyi sayılır.
Ortaokul: 85-100→5 · 70-84→4 · 55-69→3 · 45-54→2 · 0-44→1
Lise: 85-100→5 · 70-84→4 · 60-69→3 · 50-59→2 · 0-49→1
Örneğin yukarıdaki araçla dönem puanınızı 81,25 bulduysanız bu, 70-84 aralığına düştüğü için her iki kademede de karnede İyi (4) olarak yazılır. Alt basamaklarda ise fark önem kazanır: 58 puan ortaokulda Orta (3) iken lisede Geçer (2), 48 puan ortaokulda Geçer (2) iken lisede Başarısız (1) sayılır. Sınır değerlere de dikkat edin: 84,99 hâlâ 4'tür, tek puan eksik olduğu için 5 olmaz. Beşlik karşılık yalnızca karnedeki görünümü ifade eder; bir dersten geçip geçmediğinizi yıl sonu puanının geçme barajını (lisede 50) aşıp aşmadığı belirler.
İşlenmiş örnek: karneden dönem ve yıl sonu puanını adım adım hesaplama
Gerçek bir karne senaryosuyla tüm akışı görelim. Diyelim ki matematik dersinde 1. dönemde iki yazılıdan 75 ve 85, iki performanstan 90 ve 80, bir projeden 70 aldınız. Bu beş puanın aritmetik ortalaması dönem puanınızdır.
1. dönem = (75 + 85 + 90 + 80 + 70) ÷ 5 = 80,00
2. dönemde iki yazılıdan 80 ve 70, iki performanstan 85 ve 95 aldınız (bu dönemde proje yok). Dönem puanı (80 + 70 + 85 + 95) ÷ 4 = 82,50 olur. Yıl sonu puanı iki dönemin ortalamasıdır:
Yıl sonu = (80,00 + 82,50) ÷ 2 = 81,25
Sonuç: bu dersin yıl sonu puanı 81,25, yani beşlik sistemde İyi (4). Yıl sonu puanı geçme barajının (lisede 50) üzerinde olduğu için dersten başarılısınız. Belge (takdir/teşekkür) tek derse değil, tüm derslerin yıl sonu puan ortalamasına bakar; bu örnek yalnız matematiği gösterir. Aynı işlemi diğer araçlarımızdan Vize–Final Ortalama ile üniversite ders sistemi için de yapabilirsiniz.
Hedefe göre ters hesap: 2. dönem kaç almalıyım?
Elinizde 1. dönem puanı varken belli bir yıl sonu puanına ulaşmak için 2. dönemde en az kaç almanız gerektiğini bulmak isteyebilirsiniz. Formül basittir: yıl sonu iki dönemin ortalaması olduğundan, hedeflenen değeri ikiyle çarpıp 1. dönemi çıkarırsınız.
Gereken 2. dönem = (hedef yıl sonu × 2) − 1. dönem puanı
Örneğin 1. dönem puanınız 60 ve teşekkür için yıl sonunu 70 yapmak istiyorsanız, 2. dönemde (70 × 2) − 60 = 80 almanız gerekir. Takdir hedefiyle (85) ve 1. dönem 78 ise gereken puan (85 × 2) − 78 = 92'ye çıkar. Ayrıca yönetmelikte bir dersten geçmenin ikinci yolu vardır: bir dersten başarılı sayılmak için iki dönem puanının ortalamasının en az 50 olması ya da birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanının en az 70 olması yeterlidir. Yani 1. dönem çok düşük olsa bile 2. dönemi 70 ve üzeri yaparsanız, iki dönem ortalaması 50'nin altında kalsa dahi o dersten geçersiniz. Sonuç 100'ü aşıyorsa o hedefe tek dönemde ulaşmak matematiksel olarak mümkün değildir. Bu hesaplar bağlayıcı sonuç değil, planlama içindir; belge ve geçme şartlarını okul yönetiminden teyit edin.
Ortaokul, lise ve ilkokulda ortalama nasıl değişir?
Üç kademede işleyiş büyük ölçüde benzer ama önemli farklar vardır. İlkokulda (1-4. sınıf) puanla ölçme yapılmaz; öğrenci "çok iyi / iyi / geliştirilmeli" gibi ifadelerle değerlendirilir, dolayısıyla dönem puanı ve takdir-teşekkür belgesi yoktur. Ortaokulda (5-8. sınıf) ve lisede ölçme aynı mantıkla, yani yazılı + performans + varsa proje ortalamasıyla yapılır ve belge eşikleri aynıdır: teşekkür 70, takdir 85. Beşlik not karşılığında ise alt basamaklar (Orta ve Geçer sınırları) iki kademede farklıdır; bunu derin-1'deki tabloda gösterdik.
İlkokul → belge yok · Ortaokul & Lise → aynı formül, teşekkür 70 / takdir 85
Öne çıkan bir başka fark sınıf geçme tarafındadır: ortaokulda öğrenciler sınıf tekrarı yapmadan bir üst sınıfa devam eder (yönetmeliğin öngördüğü sınırlı istisnalar dışında), lisede ise yıl sonu başarı puanı ve sorumluluk kuralları sınıf tekrarını belirler. Örneğin ortaokulda üç dersten yıl sonu puanı 60, 80, 70 olan öğrencinin ders bazlı ortalaması (60+80+70)÷3 = 70,00'tir; lisede ise aynı puanlar yıl sonu başarı puanı hesabında haftalık ders saatiyle ağırlıklandırılır. Bu araç ortalamayı her kademe için aynı şekilde hesaplar; kademeye özel belge ve geçme kurallarını resmî yönetmelikten doğrulayın.
2023 yönetmelik değişikliği ortalamayı nasıl etkiledi?
Eylül 2023'te yapılan yönetmelik değişikliği, dönem puanının bileşenlerini sadeleştirdi. Eskiden bir dönemde çok sayıda yazılı yapılabiliyordu; yeni düzende her dersten 2 ortak yazılı uygulanır. Haftalık ders saati 6 ve üzeri olan derslerde il zümre kararıyla 3. yazılı yapılabilir. Yazılıların "ortak" olması, aynı okuldaki tüm şubelere aynı sınavın uygulanması demektir.
Dönem puanı = (2 yazılı + 2 performans [+ proje]) ÷ girdi sayısı
Performans tarafında da netlik geldi: her dersten iki performans puanı verilir; biri performans çalışmasına, diğeri derse hazırlık, devam ve aktif katılıma göre belirlenir. Yani "katılım" artık dönem puanına doğrudan girer. Örneğin iki yazılıdan 70 ve 90, iki performanstan 85 ve 75 alan bir öğrencinin proje yoksa dönem puanı (70+90+85+75)÷4 = 80,00 olur. Çok sayıda eski kaynak hâlâ "dönemde 6 yazılı" bilgisini gösterir; güncel esas 2 yazılı + 2 performanstır. LGS'ye hazırlanan 8. sınıflar için puan etkisini LGS Puan Hesaplama aracıyla birlikte değerlendirebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Lisede bir dersin dönem puanı nasıl hesaplanır?
Dönem puanı; o dönemki yazılı sınav puanları, iki performans puanı ve varsa proje puanının aritmetik ortalamasıdır. Örneğin yazılılardan 70 ve 85, performanslardan 90 ve 80 alan öğrencinin dönem puanı (70+85+90+80)/4 = 81,25 olur. Bölme işlemi virgülden sonra iki basamak yürütülür ve yuvarlama yapılmaz; sonuç beşlik sistemde 'İyi (4)' karşılığıdır.
Takdir ve teşekkür belgesi kaç puanla alınır?
Dönem puanlarının haftalık ders saatiyle ağırlıklı ortalaması 70,00-84,99 arasında olan öğrenci teşekkür, 85,00 ve üzeri olan öğrenci takdir belgesi alır. Ek şartlar: tüm derslerden başarılı olmak ve davranış puanının 100 olması. Yuvarlama yapılmadığı için ortalaması 84,99 olan öğrenci teşekkürde kalır, 69,99 olan belge alamaz.
Bir dersten geçmek için kaç puan gerekir?
İki dönem puanının aritmetik ortalamasının en az 50 olması ya da birinci dönem puanı ne olursa olsun ikinci dönem puanının en az 70 olması gerekir. Örneğin 1. dönem 30 alan bir öğrenci, 2. dönem 70 alırsa ortalaması (30+70)/2 = 50'nin tam sınırında olmasa bile 'ikinci dönem 70' kuralı sayesinde dersten başarılı sayılır.
Yıl sonu başarı puanı (YSBP) nasıl hesaplanır?
Her dersin yıl sonu puanı (iki dönemin ortalaması) o dersin haftalık ders saatiyle çarpılır; bu ağırlıklı puanların toplamı, haftalık ders saatleri toplamına bölünür. Örneğin 6 saatlik matematikten 60, 5 saatlik edebiyattan 80, 4 saatlik fizikten 70 alan öğrencinin YSBP'si (360+400+280)/15 = 69,33 olur. Bölme iki basamak yürütülür; YSBP mezuniyet puanının da temelidir.
Kaç dersten kalınca sınıf tekrarı yapılır?
Başarısız dersi olsa bile YSBP'si en az 50 olan öğrenci doğrudan sınıf geçer (yıl sonu başarı puanıyla geçilemeyen Türk Dili ve Edebiyatı hariç; ondan sorumlu geçilir). YSBP 50'nin altındaysa en fazla 3 başarısız dersle sorumlu geçilir. Alt sınıflardan devredenler dahil başarısız ders sayısı 6'yı aşan öğrenci sınıf tekrarı yapar; sorumluluk, sorumluluk sınavından en az 50 alınca kalkar.
2026'da her dersten kaç yazılı sınav yapılıyor?
Eylül 2023'te yapılan yönetmelik değişikliğinden beri her dersten bir dönemde 2 yazılı sınav yapılır ve bu sınavlar okul genelinde ortak uygulanır; haftalık ders saati 6 ve üzeri olan derslerde il zümre kararıyla üçüncü sınav yapılabilir. Ayrıca her dersten iki performans puanı verilir: biri performans çalışmasına, diğeri derse hazırlık, devam ve aktif katılıma göre belirlenir.
Karnedeki 5-4-3-2-1 notu puanın kaçına denk geliyor?
Üst iki basamak her kademede aynıdır: 85-100 puan Pekiyi (5), 70-84 puan İyi (4). Alt basamaklar kademeye göre değişir. Ortaokulda 55-69 Orta (3), 45-54 Geçer (2), 0-44 Geçmez (1); lisede ise 60-69 Orta (3), 50-59 Geçer (2), 0-49 başarısızdır. Örneğin 58 puan ortaokulda Orta (3), lisede Geçer (2) olur. Tam 85 doğrudan 5 sayılır, 84,99 ise 4'te kalır.
Ortaokulda ders ortalaması lisedekiyle aynı şekilde mi hesaplanır?
Ölçme mantığı aynıdır: hem ortaokulda hem lisede dönem puanı yazılı, performans ve varsa proje puanlarının aritmetik ortalamasıdır ve belge eşikleri (teşekkür 70, takdir 85) ortaktır. Farklar iki noktadadır: beşlik not karşılığında Orta ve Geçer aralıkları kademeye göre değişir, ayrıca sınıf geçmede ortaokulda öğrenciler genellikle sınıf tekrarı yapmadan üst sınıfa geçerken lisede yıl sonu başarı puanı ve sorumluluk kuralları belirleyicidir. İlkokulda ise puan ve belge sistemi bulunmaz.
Bir dersten sıfır (girmediğim yazılı) alırsam ortalamama nasıl yansır?
Girmediğiniz yazılı için özürsüzseniz sıfır işlenir ve bu sıfır ortalamaya diğer puanlarla eşit ağırlıkta girer. Örneğin iki yazılıdan biri 80, diğeri 0 ve iki performans 90 ile 70 ise dönem puanı (80+0+90+70)/4 = 60,00 olur; oysa sıfır yerine 80 alsaydınız ortalama 80,00 olurdu. Geçerli bir özrünüz varsa mazeret sınavına girerek bu puanı telafi edebilirsiniz.
İkinci dönem 70 kuralı nedir, ortalamam 50'nin altındayken dersten geçebilir miyim?
Yönetmeliğe göre bir dersten başarılı sayılmanın iki yolu vardır: iki dönem puanının ortalamasının en az 50 olması ya da birinci dönem ne olursa olsun ikinci dönem puanının en az 70 olması. Yani 1. döneminiz çok düşük olsa bile 2. dönemi 70 ve üzeri yaparsanız, iki dönem ortalamanız 50'nin altında kalsa dahi o dersten geçersiniz. Bu kural tek bir dersin başarısını belirler; genel sınıf geçme ayrıca yıl sonu başarı puanı ve başarısız ders sayısına bakar.
Devamsızlıktan kalırsam ders ortalamam yüksek olsa bile sınıfta kalır mıyım?
Evet. Özürsüz devamsızlık için belirlenen gün sınırını aşan öğrenci, ders ortalamaları ne kadar yüksek olursa olsun devamsızlıktan sınıf tekrarı yapabilir; başarı puanı bu durumu değiştirmez. Özürlü ve özürsüz devamsızlık sınırları yönetmelikte tanımlanır, bu yüzden güncel gün sayısını okul yönetiminden veya e-Okul'dan takip etmek gerekir.
Sorumluluk (bütünleme) sınavından kaç almam gerekir ve ortalamaya etkisi ne?
Lisede bir dersten sorumlu geçen öğrencinin sorumluluğu, sorumluluk sınavından en az 50 alınca kalkar. Bu sınav geçmiş yılın yıl sonu puanını değiştirmez; yalnızca dersi başarıyla kapatıp kapatmadığınızı belirler. Bir sınıfta en fazla 3 dersten sorumlu geçilebilir; alt sınıflardan devreden dahil başarısız ders sayısı 6'yı aşarsa öğrenci sınıf tekrarı yapar, bu yüzden sorumluluk sınavlarını biriktirmeden vermek önemlidir.
- MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr) — Lisede dönem puanı, yıl sonu puanı, sınav/performans sayısı, takdir-teşekkür ve sınıf geçme esasları
- MEB Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği (mevzuat.gov.tr) — İlkokul ve ortaokulda ölçme-değerlendirme, beşlik not karşılıkları ve belge esasları
- MEB Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı — Ölçme-değerlendirme ve ders programlarına ilişkin güncel kurul kararları
- MEB e-Okul Yönetim Bilgi Sistemi — Resmî dönem ve yıl sonu puanlarının, belge durumunun görüntülendiği MEB sistemi
Son güncelleme: 20 Temmuz 2026
üret.me/ders-ortalamasi-hesaplama — 20 Temmuz 2026