Gecikme Zammı Hesaplama

Gecikme zammı, vadesinde ödenmeyen kamu alacaklarına (vergi, SGK primi, trafik cezası gibi) 6183 sayılı Kanun md.51 kapsamında uygulanan bir yaptırımdır ve anapara üzerinden hesaplanır — bileşik faiz işlemez. Hesap ay esaslıdır: tam aylar aylık oranla çarpılır, bir aydan kısa süreler (ay kesirleri) ise günlük hesaplanır, yani aylık oran 30'a bölünüp gecikilen gün sayısıyla çarpılır. Formül: gecikme zammı = anapara × [tam ay × aylık oran + kalan gün × (aylık oran ÷ 30)]. Örnek: 10.000 ₺ borç 2 ay 5 gün geciktiyse ve aylık oran %4,5 ise, tam ay zammı 10.000 × %4,5 × 2 = 900 ₺, kalan gün zammı 10.000 × (%4,5 ÷ 30) × 5 = 75 ₺; toplam gecikme zammı 975 ₺, ödenecek toplam 10.975 ₺ olur. Bu araç süreyi vade ile ödeme tarihinden ya da doğrudan gün sayısından hesaplar.

Gecikme zammı aylık oranı, 6183 sayılı Kanun uyarınca Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir ve ekonomik koşullara göre değişir. 2026 için genel gecikme zammı oranı aylık %4,5 olarak uygulanmaktadır. Bu oran geçmişte enflasyona bağlı olarak birçok kez değişmiştir; bu yüzden borcun kapsadığı dönem oran değişikliğine denk geliyorsa, gecikme zammı her döneme o dönemin oranı ayrı ayrı uygulanarak hesaplanır. Tek bir orandan yapılan hesap (bu araç dahil) çok dönemli eski borçlarda gerçek tahakkuktan sapabilir. Ayrıca gecikme zammının %1'den küçük kesirleri dikkate alınmaz. Güncel oranı Resmî Gazete ve Gelir İdaresi Başkanlığı duyurularından teyit edin; araçtaki oran alanını kendi döneminize göre değiştirebilirsiniz.

İkisi aynı oranı kullanır ama farklı aşamalarda devreye girer. Gecikme faizi (VUK md.112), verginin normal vade tarihi ile tarhiyatın (ikmalen/re'sen tarh edilen verginin) tahakkuk tarihi arasındaki döneme uygulanır; yani vergi sonradan tarh edilmişse, geç tahakkuk eden bu vergiye normal vadesinden itibaren gecikme faizi işler. Gecikme zammı (6183 md.51) ise tahakkuk etmiş ama vadesinde ödenmemiş kamu alacağına, vade tarihinden ödeme tarihine kadar uygulanır. Kısaca gecikme faizi "verginin geç tahakkuku", gecikme zammı "borcun geç ödenmesi" içindir. Oranları aynı olduğu için hesap yöntemi de aynıdır: anapara × aylık oran × süre (ay kesri günlük). Bu araç her iki durum için de kullanılabilir; ilgili dönemi ve oranı doğru girmeniz yeterlidir.

Evet, SGK prim borçlarında iki aşamalı özel bir uygulama vardır. 5510 sayılı Kanun md.89 gereği, süresinde ödenmeyen prim borcuna ilk üç ay için her ay ayrı ayrı %3 oranında gecikme cezası uygulanır; üç ayı aşan gecikmelerde ise bu cezaya ek olarak, borcun ödendiği tarihe kadar Devlet İç Borçlanma Senetleri (DİBS) aylık ortalama faiz oranı üzerinden gecikme zammı işler. Bu yapı, genel kamu alacaklarındaki tek oranlı gecikme zammından farklıdır. Bu araç genel gecikme zammı oranını (%4,5) kullanır; SGK borcunuzun kısa vadeli ilk üç ayı için oranı %3 girip yaklaşık bir tahmin yapabilirsiniz, ama üç ayı aşan SGK borçlarında DİBS faizi devreye girdiği için kesin tutarı e-Devlet/SGK tahakkukundan almanız gerekir.

Gecikme zammında bir aydan kısa süreler "ay kesri" olarak adlandırılır ve tam ay gibi değil, günlük olarak hesaplanır. Aylık oran 30'a bölünerek günlük oran bulunur ve gecikilen gün sayısıyla çarpılır. Örneğin aylık oran %4,5 ise günlük oran %0,15'tir (4,5 ÷ 30); 12 günlük bir gecikme kesri için zam, anapara × %0,15 × 12 = anapara × %1,8 kadar olur. Bu yüzden bir borcu ayın tamamlanmasına birkaç gün kala ödemek, tam bir ayın zammından kurtarır: 1 ay 28 gün geciken bir ödemeyi 2 ay dolmadan yapmak, ikinci tam ayın oranından tasarruf sağlar. Araç, vade ve ödeme tarihini girdiğinizde tam ay ve kalan günü otomatik ayırır; sonuç kartında iki parçayı da ayrı ayrı gösterir.