Aşı Takvimi Hesaplama

Çocuğunuzun doğum tarihini girin; T.C. Sağlık Bakanlığı çocukluk dönemi aşı takvimini tarih tarih görün. Takvim yıllar içinde birkaç kez değiştiği için doğum yılına özgü şemayı uygularız — 2020 doğumlu bir bebekle 2026 doğumlu bir bebeğin aşı şeması aynı değildir.

Bu araç neden doğum tarihine göre farklı takvim üretiyor?

Türkçe internetteki aşı takvimi hesaplayıcılarının çoğu tek bir tablo tutar ve girilen her doğum tarihine aynı şemayı basar. Türkiye'de çocukluk dönemi aşılama takvimi ise defalarca genişletildi. Bu yüzden "2. ayın sonunda hangi aşı yapılır?" sorusunun tek bir cevabı yok; cevap çocuğun doğum tarihine bağlı.

Araç doğum tarihini aldığında önce hangi dönemin takvimine ait olduğunu belirler, sonra yalnızca o dönemin tablosunu üretir. Kullanılan dört kohort ve aralarındaki gerçek farklar şunlar:

Fark neden önemli? 2020 doğumlu bir çocuğa 2025 şeması basılırsa Hepatit B tabloda tek doz görünür. Oysa o çocukta Hepatit B üç ayrı doz olarak planlanmıştı. Ebeveyn, eksik kalmış olabilecek iki dozu tabloda hiç göremez — yani hesaplayıcı, var olan bir boşluğu gizler.

1 Mart 2011'den önce doğanlar için araç bilerek tablo üretmez. O dönemde takvim birden çok kez değişmişti; Hepatit A ve Suçiçeği programda değildi, karma aşıların içeriği farklıydı. Uydurma bir tablo yerine araç sizi e-Nabız kaydınıza ve aile hekiminize yönlendirir. Bu bir eksiklik değil, bilinçli bir güvenlik tercihidir.

Altılı karma nedir, Hepatit B artık neden 1. ve 6. ayda ayrıca yapılmıyor?

14 Nisan 2025'ten itibaren Türkiye'de beşli karma aşının yerini altılı karma aldı. Altılı karma, beşli karmanın içeriğine (difteri, aselüler boğmaca, tetanoz, inaktif polio, Haemophilus influenzae tip b) Hepatit B'yi de ekler. Böylece bebeğin 1. ayın sonunda ve 6. ayın sonunda ayrıca yapılan Hepatit B iğneleri, karma aşının içinde verilir hale geldi. Doğumdaki ilk Hepatit B dozu değişmedi; o hâlâ ayrı ve tek başına uygulanır.

Bu, ebeveynin en çok karıştırdığı nokta. "Hepatit B üç doz mu, tek doz mu?" sorusunun cevabı yine doğum tarihine bağlı. Aracın ürettiği iki gerçek tabloyu yan yana koyalım — soldaki 13 Nisan 2025 doğumlu, sağdaki 14 Nisan 2025 doğumlu bir bebek; arada tek gün var:

Görüldüğü gibi altılı karmaya geçişle birlikte bir ziyaret (1. ayın sonu) tamamen ortadan kalkıyor ve toplam iğne sayısı azalıyor. Koruma azalmıyor; Hepatit B antijeni aynı aylarda, aynı doz sayısıyla, tek enjeksiyonun içinde veriliyor.

Hâlâ "Hepatit B: doğumda, 1. ayda, 6. ayda" yazan bir tablo gördüyseniz, o tablo 2025 öncesi doğanlar için doğrudur — 2025 sonrası doğan bebeğiniz için değil. Tersi de geçerli: 2023 doğumlu çocuğunuza altılı karma tablosu gösteren bir sayfa, eksik olabilecek Hepatit B dozlarını sizden saklıyor demektir.

Örnek: 15 Ocak 2026 doğumlu bebek için tarih tarih takvim

Aracın ne ürettiğini somutlaştıralım. 15 Ocak 2026 doğumlu, zamanında doğmuş bir bebek için üretilen tablo aşağıda. Bu satırlar aracın motorundan birebir alınmıştır; elle yuvarlanmış değildir.

Toplam: 9 randevu, 18 doz. Dozların ikisi (OPA I ve OPA II) ağızdan damla olarak verildiği için iğne sayısı 16'dır. En yoğun randevu 12. ayın sonu: o gün dört aşı planlanır, üçü enjeksiyondur. Ebeveynin önceden bilmesi, randevu gününü daha kolay geçirmesini sağlar.

Tarihler nasıl bulunuyor? Araç "n. ayın sonu" karşılıklarını sabit gün sayısıyla hesaplar: 2. ayın sonu için 60 gün, 4. ay için 120, 6. ay için 180, 12. ay için 365, 18. ay için 548, 24. ay için 730, 48. ay için 1461 gün. Bu yüzden 15 Ocak'ta doğan bebeğin 2. ay randevusu 15 Mart değil 16 Mart çıkar — aradaki bir günlük fark, Şubat'ın 28 gün olmasından gelir. Hesap gün bazlıdır ve artık yılları da kapsar.

Bu tarihler bir plandır, sabit bir emir değil. Aile Sağlığı Merkezi randevunuz birkaç gün önce veya sonra olabilir; hafta sonuna denk gelen randevular kaydırılır. Kesin günü aile hekiminiz belirler. Aracın işi, hangi ay hangi aşının geldiğini önceden görebilmenizi sağlamaktır.

Aşı geciktiyse ne olur? Takvim baştan başlamaz

Ebeveynlerin en sık sorduğu ve en çok kaygılandığı soru bu. Cevabı net: aşı takvimi baştan başlamaz. Aradan uzun bir süre geçmiş olsa bile aşılamaya kalınan yerden devam edilir. Üç doz yapılmış, dördüncüsü gecikmişse üç doz sayılır ve dördüncüden devam edilir; ilk üçü tekrarlanmaz.

Bu ilke Sağlık Bakanlığı'nın Genişletilmiş Bağışıklama Programı genelgesinde açıkça yazılıdır. Buna rağmen internette "aşı takvimi sıfırlanır" ya da "bu tarihten sonra uygulanamaz" gibi ifadelere sık rastlanır. Bu ifadeler yanlıştır ve zararlıdır: geciken bir dozun ailenin aşıdan tamamen vazgeçmesine yol açması, kızamık gibi salgın yapabilen hastalıklar açısından gerçek bir risktir.

Aracın gecikmiş doz için verdiği mesaj da bu çizgidedir. Araç geçmiş tarihli dozları "geçti" olarak işaretler, ama bunları "kaçırıldı" ya da "artık yapılamaz" diye etiketlemez. "Geçti" etiketi yalnızca planlanan tarihin geride kaldığı anlamına gelir — dozun yapılıp yapılmadığını araç bilemez, çünkü kişisel aşı kaydınıza erişimi yoktur.

Bu yüzden iki doğrulama adımı şart:

• e-Nabız — uygulanmış aşılarınız kişisel sağlık kaydınızda listelenir. Hangi aşının hangi tarihte yapıldığını buradan görebilirsiniz.
• Aşı kartı — Aile Sağlığı Merkezinden verilen basılı kart, özellikle eski tarihli kayıtlarda tamamlayıcıdır.

Bir doz eksik görünüyorsa yapılacak tek şey aile hekiminize başvurmaktır. Hekim, aşı ve doz numarasına göre yakalama (catch-up) şemasını uygular; dozlar arasındaki asgari sürelere göre yeni bir plan çıkarır. Bu plan araca girilerek türetilemez, çünkü hangi aşının kaç doz yapıldığı ve arada geçen süre kişiye özeldir.

Aracın bilerek yapmadığı bir şey var: gecikmiş dozlar için kesin yakalama tarihi üretmiyor. Bunun nedeni dürüstlük — asgari aralık kuralları beşli karma dönemine ait metinlerde tanımlanmıştır ve altılı karma sonrası Hepatit B aralıkları hekim değerlendirmesi ister. Uydurulmuş bir tarih vermektense sizi doğru adrese yönlendirmeyi tercih ediyoruz. Takvimdeki tüm aşılar, gecikmiş olsalar bile ücretsizdir.

48. ay ve 13 yaş dozları: "takvimde yoktu" demek yanlış

1 Temmuz 2016'dan önce doğan bir çocuğun takvimini çıkardığınızda bazı hesaplayıcılar 48. ay satırını boş bırakıp "sizin doğum yılınızda bu dozlar takvimde yoktu" der. Bu ifade yanlıştır ve gerçek bir eksik aşıyı gizler.

Doğrusu şu: KKK ikinci dozu ve DaBT-İPA aşısı o dönemde de takvimde vardı. Sadece 48. ayda değil, ilköğretim 1. sınıfta okulda uygulanıyordu. 1 Temmuz 2016'dan itibaren doğan çocuklarda bu dozlar 48. aya çekildi. 1 Temmuz 2016'dan önce doğmuş ve o tarihte henüz ilköğretime başlamamış çocukların dozları ise 2020-2021, 2021-2022 ve 2022-2023 eğitim öğretim dönemlerinde okul aşılamaları biçiminde tamamlandı; 2020'den sonra uygulama Aile Sağlığı Merkezlerine taşındı.

Aynı durum 13 yaş Td rapeli için de geçerlidir. Eskiden ilköğretim 8. sınıfta okulda yapılan bu doz, artık Aile Sağlığı Merkezinde uygulanır.

Araç bu kohortlarda 48. ay satırını uydurma bir tarihle doldurmaz, ama satırı sessizce de silmez. Bunun yerine açık bir not gösterir: bu dozlar takvimde vardı, okulda yapılıyordu, aşı kartınızdan veya e-Nabız'dan yapılıp yapılmadığını kontrol edin. Fark ince ama kritik — "yoktu" diyen bir cümle, ebeveyni eksik dozu aramaktan tamamen vazgeçirir.

Örnek olarak 1 Mart 2014 doğumlu bir çocuğun aracın ürettiği takvimine bakalım: doğumda Hep-B I (01.03.2014), 1. ayın sonu Hep-B II (31.03.2014), 2. ayın sonu BCG I + KPA I + beşli karma I (30.04.2014), 12. ayın sonu KPA R + OPA I + Suçiçeği I + KKK I (01.03.2015), 24. ayın sonu Hep-A II (29.02.2016) ve 13 yaş Td R (01.03.2027). Tabloda 48. ay satırı yoktur; onun yerine okul aşılaması notu görünür. Toplam 9 randevu, 18 doz.

10 Mayıs 2011 doğumlu bir çocukta ise Hepatit A satırı aktiftir (1 Mart 2011 eşiği geçilmiştir) ama Suçiçeği satırı hiç çıkmaz, çünkü Suçiçeği 1 Ocak 2012 ve sonrasında doğanlara uygulanmaya başlanmıştır. Bu ayrım, büyük çocuğu için takvim çıkaran ebeveynin yersiz "eksik aşı" paniğini önler.

9-11 ay ek doz KKK, prematüre bebekler ve özel durumlar

9-11 ay ek doz KKK. Kızamık eliminasyon programı kapsamında, 12. ayın sonundaki rutin KKK dozuna ek olarak bebeklere 9-11 ay arasında bir ek doz KKK uygulaması yürütülmektedir. Sağlık Bakanlığı'nın uygulama yazısında bu doz için kayıt penceresi doğumdan sonraki 270-329. günler olarak tanımlanmıştır. Bu bir aile hekimliği kayıt ve uygulama kuralıdır. Pencereyi kaçırdıysanız aşınız iptal olmaz, hakkınız yanmaz; 12. ayın sonundaki rutin KKK dozu için aile hekiminize başvurun. Bu ek doz, 12. aydaki KKK birinci dozun yerine geçmez — 12. ayda KKK yine yapılır. Aracın ürettiği tablo Bakanlık broşüründeki rutin takvimi gösterir; ek dozun size uygulanıp uygulanmayacağını aile hekiminizle teyit edin.

Prematüre bebekler. Aşı yaşı kronolojik yaştır, yani doğum tarihi esas alınır. Düzeltilmiş yaş kullanılmaz, doz azaltılmaz, aşı ertelenmez. Prematürite aşılamaya engel değildir; Bakanlık metinlerinde açıkça "yanlış kontrendikasyon" başlığı altında sayılır. Bu yüzden araç prematüre bebekler için ayrı bir tablo üretmez — takvim aynıdır.

Düşük doğum ağırlığı ve annede Hepatit B taşıyıcılığı. 2000 gramın altında doğan bebeklerde ve annesi HBsAg taşıyıcısı olan ya da durumu bilinmeyen bebeklerde Hepatit B doğum dozunun zamanlaması ve toplam doz sayısı farklıdır; immünglobulin uygulaması gerekebilir. Bu kararlar yenidoğan ekibine ve hekime aittir. Araç bu durumlarda size özel tarih üretmez; standart takvim yalnızca genel bilgi olarak kalır.

BCG'nin geciktiği durumlar. BCG doğumdan itibaren yapılabilir, rutinde 2. ayın sonunda uygulanır. Üçüncü aydan sonra yapılacaksa önce PPD ile tüberkülin deri testi gerekir. KKK gibi kızamık içeren bir aşı yapıldıysa PPD aynı gün ya da 4-6 hafta sonra uygulanmalıdır; arada yapılan test yanlış sonuç verebilir. Bu değerlendirmeyi hekim yapar.

Son olarak: rotavirüs, meningokok, grip ve HPV aşıları ulusal çocukluk dönemi aşılama takviminde yer almaz, ücretsiz değildir ve araç bu aşılar için tarih üretmez. İsteğe bağlı uygulama kararı hekiminize aittir.

Sık sorulan sorular