Desi Hesaplama
Bir kolinin en, boy ve yükseklik ölçülerinden kargo desisini (yurt dışında adı hacimsel ağırlık) hesaplayın. Bu sayfa işin geometri tarafıdır: hacmi bulur, doğru bölene böler ve neden 3.000 yerine 5.000 ya da 6.000 kullanıldığını gösterir. Bu desinin kaç lira ettiğini, minimum ücreti ve KDV'yi görmek için kargo ücreti hesaplama aracına geçin; ürün başına maliyeti kâra çevirmek için kâr hesaplama aracını kullanın.
Desi = (En × Boy × Yükseklik) ÷ bölen; ölçüler santimetre cinsindendir. Yurt içi kara kargoda bölen 3.000, uluslararası express'te 5.000, hava kargoda 6.000'dir. 40 × 30 × 20 cm'lik bir koli 24.000 cm³ eder; yurt içinde 24.000 ÷ 3.000 = 8 desi olur. Kabaca 3.000 cm³ ≈ 1 desi ≈ 1 kg sayılır.
Desi nasıl hesaplanır?
Hesap üç adımdır ve tamamı santimetre üzerinden yürür:
- Hacmi bulun: En × Boy × Yükseklik. 40 × 30 × 20 cm için 24.000 cm³.
- Bölene bölün: Yurt içi kargoda 3.000. 24.000 ÷ 3.000 = 8.
- Sonucu okuyun: Bu koli 8 desidir. Ondalık çıkarsa (örneğin 2,67) olduğu gibi bırakın; yuvarlama firmanın tarife işidir, geometrinin değil.
Sık kullanılan koli ölçülerinin yurt içi karşılıkları:
| Ölçüler (cm) | Hacim (cm³) | Desi (÷3.000) |
|---|---|---|
| 20 × 20 × 20 | 8.000 | 2,67 |
| 30 × 20 × 15 | 9.000 | 3,00 |
| 40 × 30 × 20 | 24.000 | 8,00 |
| 50 × 40 × 30 | 60.000 | 20,00 |
| 60 × 40 × 40 | 96.000 | 32,00 |
| 80 × 60 × 50 | 240.000 | 80,00 |
1 desi kaç kg? Desi neden desimetreküp değil?
Buradaki kafa karışıklığı Türkçe kaynakların çoğunda düzeltilmez. "Desi" kelimesi desimetreküpten gelir ve 1 dm³ = 1.000 cm³'tür. Ama kargodaki desi saf bir hacim birimi değil, bir hacimsel ağırlık birimidir: sektör 3.000 cm³'ü 1 desi, 1 desiyi de faturalamada kabaca 1 kg sayar. Yani 24.000 cm³'lük bir koli geometrik olarak 24 desimetreküptür ama kargo dilinde 8 desidir. İkisini eşitlerseniz üç kat sapma yaparsınız.
| Hacim (cm³) | Geometrik dm³ | Kargo desisi (÷3.000) |
|---|---|---|
| 3.000 | 3 | 1 |
| 24.000 | 24 | 8 |
| 60.000 | 60 | 20 |
| 1.000.000 (1 m³) | 1.000 | 333,33 |
Son satır aynı zamanda bölenlerin anlamını verir: 1 m³ yurt içinde 333,33 desi, express'te (÷5.000) 200 kg, hava kargoda (÷6.000) 166,67 kg eder. Uluslararası taşıyıcıların "1 m³ = 200 kg" ifadesi tam olarak 5.000 böleninin başka bir yazılışıdır.
Bölen neden 3.000, 5.000 veya 6.000?
Bölen, taşıyıcının bir birim hacme kaç kilogram bedeli biçtiğini anlatır. Kara aracının kasası hava kargonun kabinine göre daha erken dolar, bu yüzden yurt içi bölen daha küçüktür ve aynı koli yurt içinde daha "ağır" görünür. Aşağıdaki değerler site verisinden (data/kargo.json, son güncelleme 2026-07-22) okunur:
| Mod | Bölen | Dayanak |
|---|---|---|
| Yurt içi kara kargo | 3.000 | Aras Kargo 2026 resmî fiyat listesinde yazılı; diğer yurt içi firmalarda sektör uygulaması (aşağıdaki firma tablosuna bakın) |
| Uluslararası express (DHL, FedEx, UPS) | 5.000 | DHL Express resmî hacimsel ağırlık kuralı (1 m³ = 200 kg) |
| Genel hava kargo (IATA) | 6.000 | IATA hava kargo endüstri standardı |
Firma bazında belge durumu ise eşit değildir; bunu saklamıyoruz:
| Firma | Bölen | Belge durumu |
|---|---|---|
| Aras Kargo | 3.000 | Kamuya açık resmî fiyat listesinde birebir yazılı: "Hacimsel Ağırlık = En x Boy x Yükselik / 3000" |
| Yurtiçi, MNG, PTT, Sürat, Sendeo, Hepsijet, Trendyol Express | 3.000 | Sektör uygulaması. Bu firmaların kamuya açık sayfalarında bölen rakamı yayımlanmıyor; sözleşme veya tarife ekinizden teyit edin |
| DHL Express | 5.000 | DHL'in hacimsel ağırlık anlatımı: 1 m³ = 200 kg, yani ÷5.000 |
| FedEx, UPS | 5.000 | Express taşımacılıkta yaygın bölen; ilgili firmanın güncel resmî sayfası burada teyit edilemedi, anlaşmanıza bakın |
| IATA hava kargo | 6.000 | Hava kargo endüstri standardı (1 m³ ≈ 167 kg). Bazı havayolları 5.000 uygular |
Aynı 40 × 30 × 20 cm'lik koli üç modda üç farklı sayı verir: yurt içinde 8,00 desi, express'te 4,80 kg, hava kargoda 4,00 kg. Yurt içi bir gönderiye 5.000 böleni uygularsanız hacmi %40 eksik hesaplarsınız.
Ondalık desi, yuvarlama ve desi bantları
Geometri size 2,67 gibi ondalıklı bir sayı verir; tarifeler ise genellikle kademelidir. Yaygın uygulama küsuratı bir üst tam birime çıkarmaktır (2,67 → 3), ancak bu her firmada birebir aynı işlemez: kimi tarife kalemi tek tek desi yerine bant üzerinden fiyatlanır — Aras'ın 2026 listesindeki hamaliye tablosu "31-39kg veya 51-74 Desi" gibi tek satırlarla ilerler — express taşıyıcılar ise çoğunlukla 0,5 kg kademesi kullanır — 10.400 cm³'lük bir kutu express modda 2,08 kg hacimsel ağırlık verir ve 3,0 kg değil 2,5 kg üzerinden faturalanır.
Bu yüzden bu sayfada manşet rakam ondalık değerdir; yuvarlanmış karşılığı yalnızca ikincil satırda, "genel uygulama" etiketiyle gösterilir. Faturaya esas nihai birim ve para tarafı taşıyıcının tarifesine bağlıdır ve kargo ücreti hesaplama sayfasının konusudur.
Geometri burada biter: desi bulundu, sonrası ücret sayfasının işi
Bu sayfa kolinin desisini verir; faturaya hangi sayının gireceği ayrı bir karardır. Taşıyıcı, gerçek (kantar) ağırlık ile desiden büyük olanı esas alır ve çok parçalı gönderide bu karşılaştırmayı her koli için ayrı ayrı yapar. Bu karar katmanının tamamı — parça başına esas ağırlık, minimum ücret tabanı, posta hizmet bedeli ve KDV — kargo ücreti hesaplama aracındadır. Burada gerçek ağırlığı da girerseniz yalnızca hangi tarafın baskın olduğu tek satırda gösterilir, lira hesabı yapılmaz.
Silindir, rulo ve düzensiz eşyada desi: çevreleyen kutu kuralı
Desi cismin kendi hacmini değil, cismi içine alan en küçük dikdörtgen kutunun hacmini ölçer. Yuvarlak bir eşyada bu, kaçınılmaz bir "boşluk vergisi" doğurur ve oran ölçüden bağımsız bir sabittir: silindirde kutunun π/4'ü doludur, yani %21,5'i havadır; kürede yalnızca π/6'sı doludur, yani %47,6'sı havadır. Rulonun çapını ya da boyunu değiştirmeniz bu oranı değiştirmez.
| Eşya | Çevreleyen kutu (cm) | Kutu hacmi (cm³) | Desi | Cismin hacmi (cm³) | Hava payı |
|---|---|---|---|---|---|
| Halı rulosu · çap 20, boy 100 | 20 × 20 × 100 | 40.000 | 13,33 | 31.416 | %21,5 |
| Boru/profil rulosu · çap 30, boy 150 | 30 × 30 × 150 | 135.000 | 45,00 | 106.029 | %21,5 |
| Top · çap 24 | 24 × 24 × 24 | 13.824 | 4,61 | 7.238 | %47,6 |
Buradan üç pratik sonuç çıkar. Birincisi, silindiri yan yatırmak desiyi düşürmez: çevreleyen kutu her yönelimde çap × çap × boy'dur. İkincisi, yuvarlak eşyada tek gerçek kaldıraç boşluğu doldurmak değil, çapı küçültmektir — çap desiye kareyle girer, boy ise doğrusal girer; 20 cm çaplı bir ruloyu 18 cm'e sıkıştırmak desiyi %19 düşürür, aynı ruloyu 10 cm kısaltmak ise yalnızca %10. Üçüncüsü, bisiklet, koltuk, tekerlekli valiz gibi çıkıntılı eşyalarda ölçü en dış noktalardan alınır; sökülüp düzleştirilebilen ürünlerde asıl tasarruf ambalajda değil, çevreleyen kutuyu küçülten demontajdadır.
Kutu seçimi: hangi santim desiyi en çok düşürür?
Desi çarpımsal bir büyüklüktür, bu yüzden küçük ölçü farkları beklenenden büyük etki yapar. Tek bir kenarı %25 kısaltmak desiyi de %25 düşürür; ama üç kenarın her birinden birkaç santim almak etkiyi bileşikleştirir. Ürünü sığdıran en küçük kutuyu seçmek, dolgu malzemesiyle boşluk doldurmaktan neredeyse her zaman ucuzdur:
| Kutu (cm) | Hacim (cm³) | Desi | 40×30×20’ye göre |
|---|---|---|---|
| 35 × 25 × 15 | 13.125 | 4,38 | −%45 |
| 38 × 28 × 18 her kenardan 2 cm | 19.152 | 6,38 | −%20 |
| 40 × 30 × 15 yalnızca yükseklik | 18.000 | 6,00 | −%25 |
| 40 × 30 × 20 referans | 24.000 | 8,00 | — |
| 45 × 35 × 25 her kenardan +5 cm | 39.375 | 13,13 | +%64 |
Son satır kritik: kutuyu her kenarda 5 cm büyütmek hacmi %64 artırır. Bir e-ticaret satıcısı için bu, aynı ürünü aynı mesafeye göndermenin faturasını neredeyse iki katına çıkarabilir — hem de ürün hiç değişmeden. Bu yüzden ambalaj standardizasyonu, kargo pazarlığından daha hızlı kazanç getirir.
Ölçüm hassasiyeti: 1 santimlik fark desiyi ne kadar oynatır?
Desi çarpımsal olduğu için bir kenarı 1 cm uzatmanın yüzde etkisi sabit değildir; o kenarın uzunluğuna bölünür. Kural tek satırdır: 1 cm'lik değişimin yüzde etkisi ≈ 100 ÷ kenar uzunluğu. Yani 20 cm'lik kenarda 1 cm %5, 40 cm'lik kenarda yalnızca %2,5 eder. Sezginin tersine, en kısa kenar en duyarlı olanıdır — kutuyu kısaltacaksanız en uzun kenardan değil, en kısa kenardan tıraşlayın.
| Değişiklik | Ölçü (cm) | Hacim (cm³) | Desi | Fark |
|---|---|---|---|---|
| Referans | 40 × 30 × 20 | 24.000 | 8,00 | — |
| En +1 cm en uzun kenar | 41 × 30 × 20 | 24.600 | 8,20 | +%2,5 |
| Boy +1 cm | 40 × 31 × 20 | 24.800 | 8,27 | +%3,3 |
| Yükseklik +1 cm en kısa kenar | 40 × 30 × 21 | 25.200 | 8,40 | +%5,0 |
| Üçü birden +1 cm | 41 × 31 × 21 | 26.691 | 8,90 | +%11,2 |
| Yükseklik −2 cm | 40 × 30 × 18 | 21.600 | 7,20 | −%10,0 |
Bunun iki işlevi vardır. Ölçerken: mezuranın 1 cm şaştığı bir kutuda desi tahmininiz %2–5 sapar, bu yüzden ölçüyü santim tabanında yuvarlarken yukarı yuvarlamak güvenli taraftır. Ambalaj seçerken: aynı ürünü sığdıran iki kutudan hangisinin daha ucuz olduğunu, kutuların hacmini karşılaştırmadan yalnızca kenar farklarına bakarak kestiremezsiniz — üstteki satırların gösterdiği gibi, üç kenarda birer santim, tek kenardaki dört santimden daha pahalıya gelebilir.
Sık yapılan altı hata
- Milimetre girmek: 400 × 300 × 200 mm ile 40 × 30 × 20 cm aynı kutudur, ama mm rakamlarını doğrudan bölerseniz 8 desi yerine 8.000 desi çıkar — bin katlık hata. Araçtaki "Ölçü birimi" seçicisi bunu çevirir.
- İnç girmek: 16 × 12 × 8 inç yaklaşık 40,6 × 30,5 × 20,3 cm eder; inç değerlerini cm sanmak hacmi 16 kattan fazla küçültür.
- Yurt içi koliye 5.000 uygulamak: 8,00 desi yerine 4,80 çıkar, gerçek faturanın yaklaşık %40 altını görürsünüz.
- İç ölçüyü kullanmak: Taşıyıcı paketin dış ölçüsünü alır; karton kalınlığı, koli bandı, kulp ve çıkıntılar dahildir. İç ölçüsü 48 × 38 × 28 cm olan bir koli (51.072 cm³ → 17,02 desi) çift oluklu kartonla dıştan 50 × 40 × 30 cm'ye (60.000 cm³ → 20,00 desi) çıkar: aynı ürün için yaklaşık %17,5 fazla.
- Desiyi desimetreküp sanmak: 24.000 cm³ geometrik olarak 24 dm³, kargoda 8 desidir.
- Düzensiz paketi "sarıp sarmalamak": Silindir rulo, bisiklet, tekerlekli valiz gibi eşyalarda ölçü, cismi içine alan en küçük dikdörtgen kutunun ölçüsüdür — cismin kendi hacmi değil.
Sık sorulan sorular
Desi nasıl hesaplanır?
Desi = (En × Boy × Yükseklik) ÷ bölen. Üç ölçüyü santimetre cinsinden çarpıp kolinin hacmini bulur, sonra taşıma moduna ait bölene bölersiniz. Yurt içi kara kargoda bölen 3.000'dir. Örnek: 40 × 30 × 20 cm'lik bir koli 24.000 cm³ eder; 24.000 ÷ 3.000 = 8 desi. İkinci örnek: 50 × 40 × 30 cm = 60.000 cm³ ve 60.000 ÷ 3.000 = 20 desi. Ölçüyü paketin en dış noktalarından alın; karton kalınlığı, koli bandı, kulp ve çıkıntılar hesaba dahildir. Sonuç ondalık çıkabilir (8.000 ÷ 3.000 = 2,67) ve bu normaldir; yuvarlama geometrinin değil, taşıyıcı tarifesinin işidir.
1 desi kaç kg eder, desi bir hacim birimi midir?
Kargoda 1 desi, faturalamada kabaca 1 kg gibi işlem görür; çünkü sektör 3.000 cm³'lük hacmi 1 birim sayar. Ama desi saf bir hacim birimi değil, bir hacimsel ağırlık birimidir. Adı desimetreküpten gelse de ikisi aynı şey değildir: 1 dm³ = 1.000 cm³'tür, oysa kargo desisi 3.000 cm³'tür. Bu yüzden 24.000 cm³'lük bir koli geometrik olarak 24 desimetreküp, kargo dilinde ise 8 desidir — tam üç kat fark. Aynı mantıkla 1 m³ (1.000.000 cm³) yurt içinde 333,33 desi eder. Desiyi dm³ sanmak, Türkçe kaynaklarda en sık rastlanan hatadır ve maliyeti üç katına çıkarır.
Desi böleni neden bazen 3.000, bazen 5.000 veya 6.000?
Bölen, taşıyıcının bir birim hacme kaç kilogram bedeli biçtiğini gösterir ve taşıma moduna göre değişir. Yurt içi kara kargoda 3.000 kullanılır; kara aracının kasası daha erken dolduğu için aynı koli burada daha "ağır" görünür. Uluslararası express taşımacılıkta (DHL, FedEx, UPS) bölen 5.000'dir; DHL bunu "1 m³ = 200 kg" diye ifade eder ki bu 5.000 böleninin başka bir yazılışıdır. Hava kargoda IATA standardı 6.000'dir (1 m³ ≈ 167 kg), bazı havayolları 5.000 uygular. 40 × 30 × 20 cm'lik koli bu üç bölende sırasıyla 8,00 desi, 4,80 kg ve 4,00 kg verir. Yurt içi bir gönderiye 5.000 uygularsanız hacmi %40 eksik hesaplarsınız.
Hacimsel ağırlık ile desi aynı şey mi?
Aynı geometrik hesabın iki adıdır. Türkiye'de yurt içi kargoda sonuca "desi" denir ve bölen 3.000'dir; uluslararası taşımacılıkta aynı işlemin sonucu kilogram cinsinden "hacimsel ağırlık" (volumetric weight) diye anılır ve bölen 5.000 ya da 6.000'dir. Formül her ikisinde de En × Boy × Yükseklik ÷ bölen şeklindedir; değişen tek şey bölendir. Örneğin 40 × 30 × 20 cm'lik kutu yurt içinde 8 desi, DHL ile gönderildiğinde 4,8 kg hacimsel ağırlıktır. Bu yüzden ayrı bir "hacimsel ağırlık hesaplama" aracına ihtiyaç yoktur: bu sayfadaki taşıma modu seçicisini değiştirmeniz yeterlidir.
Yurtiçi, Aras, MNG ve PTT kargonun desi böleni kaç?
Türkiye'de yurt içi kara kargo firmalarının tamamı pratikte 3.000 bölenini kullanır. Belge durumu ise firma firma eşit değil: Aras Kargo kamuya açık resmî fiyat listesinde böleni birebir yazar — "Hacimsel Ağırlık = En x Boy x Yükselik / 3000". Yurtiçi Kargo, MNG, PTT, Sürat, Sendeo, Hepsijet ve Trendyol Express için 3.000 sektör uygulamasıdır ancak bu firmaların kamuya açık sayfalarında bölen rakamı yayımlanmaz; kesin bilgi için sözleşmenize veya tarife ekinize bakın. PTT tarifesinde faturalama biriminin "kg/desi" olduğu görülür, bölen rakamı geçmez. Kurumsal anlaşmanızda farklı bir bölen varsa araçtaki "özel bölen" alanına yazabilirsiniz.
DHL, FedEx ve UPS için hacimsel ağırlık böleni kaç?
Uluslararası express gönderilerde yaygın bölen 5.000'dir. DHL kendi hacimsel ağırlık anlatımında hesabı en × boy × yükseklik ÷ 5.000 olarak verir; bu, 1 m³'ün 200 kg sayılması ile aynı şeydir. FedEx ve UPS için de express taşımacılıkta 5.000 kullanılır; bu iki firmanın güncel resmî sayfası burada birebir teyit edilemediği için anlaşmanızdaki oranı kontrol etmenizi öneririz. Örnek: 60 × 40 × 40 cm'lik bir koli 96.000 cm³ eder; express modda 96.000 ÷ 5.000 = 19,2 kg hacimsel ağırlık verir, aynı koli yurt içinde 32 desidir. Express taşıyıcılar sonucu genellikle 0,5 kg kademesine yuvarlar.
Silindir, rulo veya düzensiz bir eşyanın desisi nasıl hesaplanır?
Desi, cismin kendi hacmini değil, cismi içine alan en küçük dikdörtgen kutunun hacmini ölçer. Bir rulo için bu kutu çap × çap × boy demektir: çapı 20 cm, boyu 100 cm olan bir halı rulosu 20 × 20 × 100 = 40.000 cm³ eder ve yurt içinde 13,33 desidir — oysa silindirin kendi hacmi 31.416 cm³'tür. Aradaki fark ölçüden bağımsız bir sabittir: silindirde çevreleyen kutunun %21,5'i, kürede %47,6'sı havadır. Bu yüzden ruloyu yan yatırmak desiyi değiştirmez (kutu her yönelimde aynıdır) ve yuvarlak eşyada tek gerçek kaldıraç çapı küçültmektir; çap desiye kareyle, boy ise doğrusal girer. Bisiklet, koltuk, tekerlekli valiz gibi çıkıntılı eşyalarda ölçü en dış noktalardan alınır.
Kutu ölçüsünü 1 santim değiştirmek desiyi ne kadar oynatır?
Desi çarpımsal olduğu için 1 santimin yüzde etkisi sabit değildir; kabaca 100 ÷ o kenarın uzunluğu kadardır. 40 × 30 × 20 cm'lik bir koli (24.000 cm³, 8,00 desi) örneğinde: en 41 cm olursa 8,20 desi (+%2,5), boy 31 cm olursa 8,27 desi (+%3,3), yükseklik 21 cm olursa 8,40 desi (+%5,0). Üç kenar birden 1 cm uzarsa 41 × 31 × 21 = 26.691 cm³ ve 8,90 desi olur, yani +%11,2 — tek kenardaki 4 santimden (+%10) daha pahalı. Sonuç sezginin tersidir: en kısa kenar en duyarlı olandır, kutuyu kısaltacaksanız en uzun kenardan değil en kısa kenardan tıraşlayın. Ölçüyü santime yuvarlarken yukarı yuvarlamak güvenli taraftır.
- Aras Kargo — Standart Fiyat Listesi 2026 (PDF) — yurt içi bölen 3.000 ("Hacimsel Ağırlık = En x Boy x Yükselik / 3000") ve "fiyatlandırma her bir parça için ayrı ayrı yapılır" kuralı
- DHL — How to calculate volumetric weight — uluslararası express bölen 5.000 (1 m³ = 200 kg) ve büyük olanın faturalanması kuralı
- PTT — Tarifeler (Posta ve Telgraf Ücret Tarifesi) — faturalama biriminin "kg/desi" olduğu ve ücrete esas ağırlık/hacim kavramı
Bölenler data/kargo.json dosyasında tek merkezden tutulur; son güncelleme 2026-07-22. Bu araç bilgilendirme amaçlıdır, taşıyıcınızın güncel tarifesi bağlayıcıdır.